De missie van het Centraal Fonds RVVZ stelt projecten met een zorgvernieuwend karakter voorop. Dit bedoelen wij letterlijk: projecten die echt nieuw zijn in de zorg, projecten die leiden tot vernieuwing of die daartoe prikkelen. In het verlengde hiervan honoreren wij projecten die de doelmatigheid in de zorg helpen vergroten, zoals een elektronisch voorschrijfsysteem voor huisartsen, of een onderzoek naar verbetering van kwaliteit in samenhang met beheersing van kosten.
Met deze weloverwogen keuzes willen we bureaucratische structuren doorbreken. Het wemelt in de Nederlandse gezondheidszorg van regels en beperkingen.
Als zelfstandig Fonds kunnen wij keuzes maken die los staan van deze regels of beperkingen. Keuzes waarmee wij - samen met de aanvragers van de projecten - onze nek durven uitsteken. Wij achten het een maatschap-pelijke taak van vermogensfondsen om risico's te durven nemen, met andere woorden: om projecten een kans te geven waarvan niet op voorhand vast staat dat het doel ook werkelijk te halen is. Pas dan kom je in de buurt van werkelijk grensverleggende ideeën.
Herkomst kapitaal
Dit alles maakt ons werk uiteraard niet vrijblijvend of willekeurig. Er zijn duidelijke criteria waaraan project-aanvragen moeten voldoen. Zonder die criteria zou het niet mogelijk zijn alle aanvragen gelijk te behandelen. Wel hebben we geprobeerd de criteria zodanig te formuleren dat we onszelf niet vleugellam maken. De door ons in het leven geroepen Toetsingscommissie houdt de vinger aan de pols of het geld daadwerkelijk terechtkomt waar het voor bedoeld is.
Dit toezicht - en ook het afleggen van verantwoording in een jaardocument als dit - vinden wij van groot belang in verband met de herkomst van de gelden. Het kapitaal waar wij uit putten is immers afkomstig van de mensen die indertijd vanwege hun leeftijd of het ontbreken van een dienstverband uit het verplichte ziekenfonds moesten. Zij waren aangewezen op het vrijwillige ziekenfonds. Uit de reserves die overbleven na de opheffing van het vrijwillige ziekenfonds is het kapitaal van de Stichting ontstaan.
Wij betrachten zoveel mogelijk openheid, zodat men aan de projecten kan zien dat het geld direct ten goede komt aan de mensen in het land. Vandaar onze beslissing om alle gefinancierde projecten op de website van het Centraal Fonds te zetten.
Herkenbaar gezicht
Het zal gezien het voorgaande niet verbazen dat deze eerste jaren van ons bestaan de thema's preventie en ouderenzorg nadrukkelijk voorop staan. Preventie geldt als een belangrijke meerwaarde binnen het geheel van de gezondheidszorg, zeker als we het beschouwen in relatie tot vernieuwende ideeën.
Het Centraal Fonds streeft naar een duidelijk herkenbaar gezicht. In concrete projecten willen we zichtbaar maken waaraan het geld wordt besteed. Dit streven komt dit jaar naar voren in de financiële steun voor de bouw van een hospitaalschip: een schip dat geheel is ingericht voor zorgafhankelijke mensen die op een andere manier onmogelijk met vakantie kunnen. Voor de bouw van dit schip treedt het Centraal Fonds op als enige financier. Zonder dit project belangrijker te willen maken dan andere door ons gehonoreerde projecten, geeft het ook onze overige uitgangspunten goed weer. Chronisch zieke patiënten uit het hele land hebben direct baat bij de bouw van het schip. Een vakantie is, hoewel geen 'zorg' in enge zin, zeer heilzaam.
Beweging in de zorg
Zorgvernieuwing staat volop in de belangstelling. De organisatie van de gezondheidszorg in Nederland loopt enorm achter bij de behoeften en wensen van patiënten. Deze wensen worden steeds individueler. Waarom zou mevrouw Jansen dezelfde zorg en dienstverlening willen als het echtpaar Pietersen? Mevrouw Jansen heeft haar eigen leven, en daarin passen het wonen en de zorg die zij persoonlijk wenst, bij voorkeur in haar eigen omgeving. Het Centraal Fonds wil beweging brengen in de zorg zodat dit soort persoonlijke behoeften vervuld kunnen worden. Daarom stimuleren we projecten die durf en creativiteit combineren, dwars door bestaande verbanden heen.
Dat dit mogelijk is, is voor ons in de korte tijd dat wij bestaan al ruimschoots bewezen. Wij zijn onder de indruk van het aantal werkers in de gezondheidszorg dat echt hart voor de zaak heeft. Zij proberen het leven van hun cliënten te veraangenamen door projecten te bedenken waar cliënten direct iets aan hebben. Als het om regionale of lokale projecten gaat zonder dat sprake is van een landelijk effect kan het Centraal Fonds deze aanvragen niet honoreren. In die gevallen verwijzen wij de aanvrager naar de regionale zorgverzekeraar. De desbetreffende zorgverzekeraar stellen wij op de hoogte van onze doorverwijzing. Dankzij de Fondsen die de regionale zorgverzekeraars zelf onder hun beheer hebben is vaak toch een bijdrage mogelijk.
Verbreding en verdieping
Een andere tip die wij graag geven wanneer we een aanvraag niet meteen kunnen honoreren, is om met het project aansluiting te zoeken bij soortgelijke projecten in het land. Mensen en organisaties kunnen gebruik maken van elkaars kennis om projecten op die manier te verbreden en te verdiepen. Wat uiteraard niet wil zeggen dat het een eenheidsworst moet worden: iedere organisatie en ieder project heeft recht op een eigen aanpak. Maar een verbreding van het draagvlak is in ieders voordeel.
Doordat wij uit het hele land aanvragen krijgen, zijn we op de hoogte van vele regionale ideeën over zorgver-nieuwing. Onze kennis geven we graag door aan andere betrokken partijen. Deze informatieve functie is een (onverwachte) toegevoegde waarde van het Centraal Fonds die van groot belang kan zijn voor de zorg-vernieuwing in Nederland. Ook de interactiviteit met andere Fondsen neemt steeds duidelijker vormen aan.
Er is een zekere overlap tussen de Fondsen waardoor een aanvraag soms door het ene Fonds net niet, maar door een ander wel gehonoreerd kan worden. Een andere mogelijkheid is dat de te dragen kosten voor bepaalde onderdelen van een project onder verschillende Fondsen verdeeld worden. Een mooi voorbeeld is de cd-rom voor allochtonen, die samen met andere vermogens- en welzijnsfondsen werd gefinancierd. Contacten tussen Fondsen en onderlinge samenwerking kunnen voor aanvragers veel opleveren.
Dilemma's
Het werken met vastgestelde criteria houdt in dat we per aanvraag bekijken of aan die criteria wordt voldaan. Daarmee kom je onvermijdelijk voor dilemma's en lastige beslissingen te staan. Eén van onze criteria is bijvoor-beeld dat we geen zuiver wetenschappelijk onderzoek ondersteunen; alleen toegepast onderzoek komt in aanmerking. Omdat veel aanvragen in het begin toch in de richting van zuiver onderzoek gingen, hebben we dit criterium geconcretiseerd: patiënten moeten er direct baat bij hebben. Een goed voorbeeld is het licht- en melatonine-onderzoek bij dementerende ouderen.
In dit onderzoek krijgen Alzheimer-patiënten bij wie de biologische klok verstoord is, licht 'toegediend' om het dag/nachtritme te herstellen. De eerste resultaten laten gunstige effecten zien, waardoor een bredere toepassing (bijvoorbeeld in de thuissituatie) dichterbij komt.
Een ander voorbeeld gaat over een aanvraag voor een structurele financiële ondersteuning: een patiënten-vereniging zoekt geld om een bureau in te richten van waaruit zij leden te woord kan staan en Fondsen kan werven. Deze aanvraag valt buiten de orde van het Centraal Fonds: we ondersteunen projecten maximaal drie jaar, waarna ze zichzelf moeten bedruipen. We hebben dit dilemma opgelost door een stimuleringsbijdrage te geven, waardoor de notariële akte gepasseerd kon worden en de vereniging van start kon gaan.
Buitenland
Uit de projecten die in dit jaardocument staan, blijkt hoe groot de betrokkenheid in Nederland is als het gaat om zorgvernieuwing en verbetering van doelmatigheid.
Maar we zien ook hoe hoog de nood kan zijn. Sommige aanvragen zijn ingegeven door een ingrijpende ervaring in het persoonlijke leven van de aanvrager of een direct betrokkene. Andere aanvragen zijn van werkers en vrijwilligers in de gezondheidszorg, die dagelijks geconfronteerd worden met de nood van patiënten (en trouwens ook met de schaarste van arbeid). Om deze nood te verlichten komen zij vaak met verrassende ideeën. En verder zijn er natuurlijk talloze aanvragen van professionals die zich bezig houden met de ontwikkeling van de gezondheidszorg en met de kwaliteit of de organisatie daarvan.
Naast de nationale aanvragen heeft het Bestuur besloten jaarlijks ongeveer drie procent van de beschikbare middelen aan te wenden voor projecten in het buitenland. Van de rijkdom in Nederland willen we iets delen met de armsten in het buitenland, zoals een röntgenapparaat voor een ziekenhuis in Bangladesh, of een kwaliteitsprogramma voor huisartsen in Roemenië.
Baanbrekend project
De eerste stappen zijn gezet; onze organisatie raakt op orde. We hebben talloze projectaanvragen over ons bureau zien gaan. De passie van veel aanvragers sterkte ons in onze overtuiging dat we een bijdrage kunnen leveren aan het stimuleren van nieuw elan in de zorg.
Maar onze ambitie gaat verder dan het behandelen van projectaanvragen. We willen op den duur ook iets anders gedaan hebben. In het kader van de herkenbaarheid van het Centraal Fonds nemen we ons voor het initiatief te nemen om anderen tot hogere vormen van creativiteit te brengen. Creativiteit óók in de samenwerking van onverwachte disciplines zoals bijvoorbeeld van architecten, technici, geriaters, ziekenverzorgers en meubelmakers.
Dit gebeurt nu al in de ontwikkeling van woonzorgzones. Wat zou er bijvoorbeeld gebeuren als wij hen vragen nog een stap verder te denken?
Kortom: we dagen betrokkenen uit ideeën te ontwikkelen voor een werkelijk baanbrekend project. Een project waarbij vernieuwing en creativiteit voorop staan, of het nu gaat over huisvesting voor ouderen of over kwaliteit van zorg. Wij rekenen op voldoende maatschappelijk krediet om ambities waar te kunnen maken.
| «« | »» |